Giải đáp kinh tế Trung Quốc: Trung Quốc đã không còn “lợi tức dân số”?

(Thời báo Hoàn cầu) - Vấn đề dân số không đơn thuần là một câu hỏi “đúng - sai”, ví như “dân số giảm thì tăng trưởng chậm lại”, “người già nhiều thì gánh nặng tăng lên”. Trong giai đoạn chuyển đổi dân số, ngay cả khi quy mô lực lượng lao động tăng chậm hoặc suy giảm, chỉ cần trình độ giáo dục của lao động tiếp tục được nâng cao thì lực lượng lao động hiệu quả vẫn sẽ tăng lên, từ đó mang lại càng nhiều “lợi tức dân số”.

Theo số liệu liên quan, hiện nay tại Trung Quốc, nhóm người nghỉ hưu ở tầm tuổi 60 có số năm học trung bình khoảng 7-8 năm, trong khi người trẻ mới gia nhập thị trường lao động có số năm học trung bình đạt khoảng 14 năm, cho thấy quy mô lao động hiệu quả vẫn đang tăng thực chất.

Hiện nay, Trung Quốc đang trải qua quá trình chuyển đổi từ “lợi tức dân số” sang “lợi tức nhân tài”. Đến cuối năm 2025, quy mô dân số trong độ tuổi lao động (16-59 tuổi) của Trung Quốc đạt 851 triệu người, lớn hơn tổng quy mô lực lượng lao động của các nền kinh tế phát triển chính ở châu Âu và Mỹ cộng lại.

Đồng thời, thị trường nội địa rộng lớn có được nhờ quy mô dân số “khủng”, cùng với nguồn nhân lực dồi dào cho chuỗi công nghiệp hoàn chỉnh, chính là nền tảng quan trọng giúp kinh tế Trung Quốc duy trì tăng trưởng ổn định và ứng phó hiệu quả với những cú sốc từ bên ngoài.

Cùng với sự cải thiện không ngừng của chất lượng dân số, lợi thế về nguồn nhân lực của Trung Quốc ngày càng được thể hiện rõ rệt. Tỷ lệ nhập học đại học toàn quốc đã tăng lên 62%, số năm học trung bình của dân số trong độ tuổi lao động đạt 11,3 năm; hơn 65% lực lượng lao động mới có trình độ giáo dục đại học. Tổng số cử nhân đại học trên toàn quốc vượt 250 triệu, mức tăng hằng năm đạt hơn 10 triệu người. Đồng thời, Trung Quốc cũng sở hữu đội ngũ nhân lực nghiên cứu - phát triển (R&D) lớn nhất thế giới. Chất lượng nhân tài không ngừng được nâng cao đem lại động lực mạnh mẽ cho quá trình phát triển chất lượng cao của Trung Quốc.

Trong tiến trình già hóa dân số, nền “kinh tế tóc bạc” cũng đang trở thành tiềm lực tăng trưởng kinh tế mới của Trung Quốc. Tính đến cuối năm 2025, trong nhóm dân số từ 60 tuổi trở lên, số người từ 60 đến 69 tuổi có sức khỏe ổn định vượt 150 triệu, là nguồn bổ sung quan trọng cho tổng thể quy mô nhân lực cả nước. Đồng thời, nền kinh tế tóc bạc cũng đem lại động lực tăng trưởng chung thông qua những lĩnh vực như chăm sóc sức khỏe và dưỡng lão, du lịch văn hóa, phát triển công nghệ dành cho người cao tuổi, chăm sóc sức khỏe thông minh, xây dựng môi trường thuận lợi cho dưỡng lão cũng như nhiều dịch vụ khác.

Dân số của một quốc gia có thể hỗ trợ tiến trình hiện đại hóa hay không phụ thuộc then chốt vào khả năng thuận theo quy luật phát triển. Chính sách dân số của Trung Quốc chưa bao giờ là những biện pháp đơn lẻ, cứng nhắc, mà là một thể chế mang tính hệ thống, phù hợp với quá trình chuyển đổi dân số, cân bằng giữa nhu cầu trước mắt và mục tiêu trung, dài hạn.

Giai đoạn Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 là thời kỳ chuyển đổi dân số đi vào chiều sâu. Những định hướng thúc đẩy phát triển dân số chất lượng cao trong giai đoạn này không chỉ chú trọng chủ động ứng phó với những thay đổi mang tính cơ cấu, mà còn tập trung đưa ra đường hướng cho xây dựng lợi thế phát triển mới và giành thế chủ động trong cạnh tranh quốc tế.

Trong bối cảnh cả thế giới đang phải đối mặt với thách thức mức sinh thấp và già hóa dân số, Trung Quốc sẽ kiên trì lấy phát triển chất lượng cao để mang lại “tính chắc chắn” cho tăng trưởng toàn cầu. Con đường phát triển dân số chất lượng cao của Trung Quốc lấy cải thiện nhân lực làm trọng tâm, hướng tới xây dựng nguồn nhân lực hiện đại có chất lượng cao, quy mô lớn, cơ cấu tối ưu và phân bố hợp lý.